×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true

آخرین مطالب:

true
    امروز  چهارشنبه - ۲۹ خرداد - ۱۳۹۸  
it is true
true
false


اسلام نخستین دینی بود که به وقف جنبه مشروع داد.هیچ کس قبل از اسلام و در دوره ی جاهلیت با آن آشنا نبود، ودلیل بر مشروعیت آن در حدیث شریف از انس(رض) آمده است وقتی که آیه ی(لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون).(۱)هرگز به نیکو کاری دست نمی یابید تا اینکه از آنچه دوست دارید انفاق کنید نازل شد.

ابوطلحه(رض) به حضور پیامبر(ص) آمد و گفت: ای رسول خدا (ص) خداوند در کتابش فرموده است:(لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون).هرگز به نیکو کاری دست نمی یابید تا اینکه از آنچه دوست دارید انفاق کنید.دوست داشتنی ترین اموالم بیرحاء می باشد،راوی می گوید:بیر حاء باغی بود که پیامبر(ص) به آن داخل می شد و در سایه آن می نشست و از آبش می نوشید،این باغ خاص برای خدا و رسولش (ص) می باشد،امیدوارم خداوند آن را برایم نیکی و ذخیره ثواب بگرداند.پس ای رسول خدا(ص) هر گونه که صلاح می دانی آن کار را انجام بده.رسول خدا(ص) فرمودند: خوشا به حالت ای ابا طلحه.این مال سودمندی است،آن را از تو پذیرفتم و آنرا به خودت بر گرداندم،پس آن را برای نزدیکانت قرار بده.ابو طلحه (ض) آن را برای نزدیکانش صدقه نمود.(۲)

وقف در عهد پیامبر اسلام

از ابن عمر (ض) روایت شده که عمر (ض) از مالی که در عهد پیامبر(ص) داشت صدقه داد به آنجایی که عمر (ض) آن را صدقه داد(ثمغ) می گفتند و در آن درختان خرما بود ،پس عمر (ض) گفت: ای رسول خدا (ص) به من مال نفیسی رسیده است و از آن نفیس تر و گرانبها تر نداشته ام وندارم،می خواهم آن را صدقه بدهم.

رسول الله (ص) فرمودند:تصدق باصله لا یباع و لا یوهب و لا یورث و لکن ینفق ثمره.(۳)اصل آن را صدقه بده که نه فروخته شود ونه بخشیده شود ونه به ارث برده شود، ولیکن در آمد آنرا انفاق نما.پس حضرت عمر(ض) آن را در راه خدا صدقه نمود، و در آمد آنرا اختصاص به آزادی بردگان و مساکین و مهمانان و رهگذران درمانده و خویشاوندان نمود.

برای کسی که سر پرستی امور وقف را دارد گناهی نیست که به اندازه ی عرف از آن بخورد ، وبه دیگران که ثروتمند نباشند هم بدهد بخورند بدون آنکه آن را ملک شخصی خود بسازد.

حکمت مشروعیت وقف

نقش اوقاف در تحقق کمکهای اجتماعی در میان مسلمانان بسیار روشن و ارزشمند بوده و بر همگان معلوم می باشد،در سایه ی اوقاف در اجتماع رعایت و سر پرستی یتیمان و بیوه زنان صورت گرفته است،چنانچه اوقاف اسلامی از همان بدو پیدایش سرپرستی طلاب علوم را داشته و مخارج آنها را تامین می نموده است،ونقش برجسته ای در حیات فکری و علمی مسلمانان داشته است،بدون تردید دشمنان اسلام در عصرهای بعدی نقش به سزای اوقاف را در زندگی مسلمانان درک کردند،پس برای تعطیل کردن و خنثی نمودن نقش آن اقدام کردند،وجامعه اسلامی را از بهره برداری از نتایج پاکیزه ی آن و ادامه ی این کار ارزشمند محروم نمودند.

همچنین اوقاف در طول زمان در احداث مساجد وتعمیر آنها،وتامین ضروریات آنها از جمله تامین نفقه ی ائمه ی مساجد و خطبا و مدرسین و طلاب حوزه های علمیه نقش ارزشمندی داشته و دارد،وبر هیچ کس پوشیده نیست که مساجد نقش بزرگی در حیات امت اسلامی و ترقی  وتمدن آن دارد، در حقیقت دوره ی تمدن اسلامی از مساجد آغاز گردیده است، وبدون تردید عزت و قوت و بقای تمدن اسلامی موقوف به عزت و قوت وبقای مساجد می باشد،ممکن نیست در یکی از سرزمین های اسلامی مسجدی بدون اینکه اوقاف تامین کننده آن باشد و احتیاجات آن را تامین کند بتواند به خوبی رسالت خود را ادا نماید.به همین خاطر علماء به اوقاف اهمیت فراوانی قائل می باشند و در کتب فقه باب مخصوصی نسبت به آن باز کرده اند و همه احکام شرعی اوقاف را در آن بیان نموده اند،وحتی باب وقف در کتب فقه از بزرگترین ابواب بوده و از اصول و فروع در آن بحث شده است.(۴)

شروط صحت وقف

هر آن چیزی که در سایر  تبرعات شرط است برای اوقاف نیز شرط است:

۱-ملک وقف شده ملک تام و مال واقف باشد.

۲-اینکه موقوف معلوم باشد،حتی اگر کسی از ملک خود چیزی وقف کرد ونام آن را نگرفت صحت ندارد.

۳-اینکه وقف در حال باشد،بدون اینکه معلق و یا موقت صورت گیرد،لذا اگر کسی مثلا خانه خود را یک روز و یا یک ماه وقف کند وقفش صحت ندارد.

۴-اینکه در ذات خود بخاطر پاداش و ثواب باشد.

۵-و اینکه در آخر به جهت پاداش و ثوابی باشد که قطع نگردد.

پس وقف بر سه گونه است:یا برای فقراءاست،یا برای ثروتمندان است و سپس برای فقراء، ویا اینکه در آن هر دو گروه مساوی و برابر بهره می برند مثل کاروانسراها و مقابر وسقاخانه ها و پل ها و مساجد و مانند اینها،(۵)وقف برای یتیمان و جا ماندگان و نابینایان و قاریان قرآن و فقها و اهل حدیث جایز است وباید برای فقرای این گروه ها مصرف شود.

۶-شخص وقف کننده آزاد و بالغ و عاقل غیر ممنوع باشد، وشرط نیست که مسلمان باشد،پس اگر ذمی به فرزندش وقف کند و بعد از او فرزندش برای فقراء وقف نماید صحیح است.

حکم وقف

حکم وقف این است که موقوف از ملکیت وقف کننده خارج می شود و به ملکیت خداوندی که جز او مالک حقیقی نیست قرا می گیرد، پس لازم است و برای وقف کننده جایز نیست آن را باطل نماید و از وی میراث برده نمی شود،این قول صاحبین است (رحمهماالله) بوده و فتوی بر همین می باشد.

۱-آل عمران/۹۲

۲-صحیح بخاری/وصایا۲۷۵۸                        ۴-الفقه الحنفی فی ثوبه الجدید۴/۷۵               

۳-صحیح بخاری /کتاب الوصایا                      ۵-در المختار۳/۳۹۶

ابو طاها جمالزایی

منبع خبر: پایگاه اطلاع رسانی اساس نیوز

true
برچسب ها :

این مطلب بدون برچسب می باشد.

true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


false